Stres i wypalenie zawodowe
Kojarzenie wyczerpania emocjonalnego z wypaleniem zawodowym jest obecnie powszechne. Kiedy czujemy frustrację, zniechęcenie, brak zaangażowania w zadania zawodowe, określamy to wypaleniem zawodowym i zazwyczaj szukamy przyczyn w warunkach naszej pracy. Za duża liczba zadań, zbyt trudnych jak na nasze kompetencje i zajmowaną pozycję, za mała swoboda lub za mało wsparcia od przełożonego, niesprawiedliwa ocena naszej pracy, złe relacje w zespole, i wiele innych przyczyn wskazujemy jako powód występowania napięcia związanego ze stresem.
Trzeba jednak uczciwie przyjrzeć się temu, co my sami wnosimy do swojej pracy. Bo przecież przynosimy nasze nastroje i emocje, które mocno wpływają na interpretacje tego, co widzimy w pracy. Reprezentujemy jakiś typ osobowości, która determinuje nasz styl reagowania na informacje czy zachowania ludzi, sposób komunikacji czy podejście do sytuacji konfliktowych, podejście do zmian czy ryzyka. Nasze potrzeby są inne, jedni chcą rutynową bezpieczną pracę, inni uwielbiają konkurować i zdobywać kolejne pozycje w hierarchii firmy. Potrzeby związane z rozwojem zawodowym i osobistym, potrzebą autonomii, pracy samodzielnej czy zespołowej itd., mają ogromny wpływ na to, co i jak robimy zawodowo.
I jeszcze jedno. Nasze oczekiwania, z którymi przychodzimy do nowej pracy. Czasem są nierealne, przeniesione z poprzedniego miejsca pracy czy wykreowane w procesie rekrutacyjnym.
Zatem, czy na pewno winę za naszą frustrację ponosi pracodawca i miejsce pracy, które nam przeznaczył? Na ile nasze podejście i postawa miały na to wpływ?
Powodem złych emocji i frustracji jest powstanie stresu z powodu pewnej niezgodności, określonej w modelu indywidualno-środowiskowego dopasowania Ch. Masłach i M. Leiter (person-environment fit model, P-E) niedopasowaniem:
„Niedopasowanie jednostki do pracy występuje wtedy, gdy kompetencje pracownika są zbyt niskie wobec wymagań środowiska, albo zasoby dostępne w środowisku nie spełniają oczekiwań i potrzeb człowieka.„
„Niedopasowanie określonych właściwości pracownika i środowiska pracy wywołuje napięcia związane ze stresem, a dokładniejsze dopasowanie sprzyja lepszemu przystosowaniu i zmniejszeniu stresu.”
Warto postawić sobie kilka trudnych pytań, typu:
- Które z moich kompetencji wymaga poprawy wobec roli zawodowej, którą wykonuję?
- Na ile moja praca spełnia moje oczekiwania i potrzeby? Jak mam zdefiniowane moje oczekiwania i potrzeby wobec miejsca pracy?
- Czy asertywnie przekazuję mojemu przełożonemu moje opinie, przekonania, wrażenia? Czy miałem odwagę poinformować go, jakie są moje cele na obecnym stanowisku, jakie mam aspiracje i co mnie motywuje?
Warto przyjrzeć się swojemu miejscu pracy i samemu sobie. Warto zdefiniować obszary pracy, w których możemy ocenić nasze niedopasowanie. Moi Klienci w trakcie diagnozy poziomu wypalenia zawodowego dochodzili do wniosku, że problem tkwi w jednym obszarze, a mając go w strefie wpływu, mogą pracować nad zwiększeniem dopasowania. Niektórzy z nich przestali obwiniać pracodawcę za swoją frustrację, uczciwie przyznając swój wpływ na powstawanie negatywnych emocji. Kilku potwierdziło słuszność decyzji o zmianie stanowiska lub wręcz miejsca pracy. Najważniejszą korzyścią z tej pracy jest to, że wnioski prowadzą do chęci aktywnej zmiany obecnej sytuacji i odrzucenie przekonania o beznadziejności sytuacji kojarzonej z wypaleniem zawodowym.
Analizując bierne i aktywne formy zapobiegania wypaleniu zawodowemu oraz pracy z wypaleniem zawodowym, warto przeanalizować własne strategie radzenia sobie z obciążeniem psychicznym w miejscu pracy. Każdy z nas ma swoje, czasem łącząc kilka typów strategii. Świadomość na temat naszych dotychczasowych zachowań, aktualnych możliwości i wiedza psychologiczna o metodach walki ze stresem, może pozwolić nam na wypracowanie skutecznych narzędzi radzenia sobie w trudnych sytuacjach zawodowych.
W publikacjach znajdziesz więcej informacji na tematy wspomniane powyżej.
Jeśli chcesz o tym ze mną porozmawiać, skontaktuj się ze mną.